5 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de iki yönetmelik birlikte yayımlandı. Adları birbirine benziyor, işleri farklı. Basında ikisi tek bir düzenleme gibi anlatıldı ve tek bir tarih öne çıktı: 1 Eylül 2027.
O tarih doğru, ama tek başına yanıltıcı. Yönetmeliğin geçici maddesi takvimi dört kademeye bölüyor. Kimin için ne zaman başladığı, binanın bulunduğu belediyenin nüfusuna, yapı inşaat alanına ve yapının kullanım türüne göre değişiyor.
İki yönetmelik, tek süreç
Birinci yönetmelik — Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik — projenin nasıl hazırlanacağını düzenliyor. Hangi formatta çizileceği, dosyaların nasıl adlandırılacağı, üç boyutlu modelin hangi standarda göre kurulacağı burada yazıyor. Yürürlük tarihi 1 Eylül 2027.
İkinci yönetmelik — Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik — hazırlanan projenin idareye nasıl ulaşacağını düzenliyor. Yükleme, inceleme, eksiklik bildirimi, revizyon ve onay adımlarının tamamı Elektronik Proje Yönetim Sistemi üzerinden yürüyecek. Yürürlük tarihi 1 Eylül 2028.
Biri projenin dilini, diğeri teslim yolunu tanımlıyor. Aynı kapsamı paylaşıyorlar ve biri diğeri olmadan işlemiyor.
Kim kapsam içinde, kim değil
Yönetmelikler, uygulama imar planı bulunan alanlarda yeni yapılacak binaları kapsıyor. Üç grup açıkça dışarıda bırakılmış.
- Bodrum katı dışında en çok iki katlı ve toplam yapı inşaat alanı 200m²’yi geçmeyen müstakil yapılar
- Entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapı ve tesisler
- Uygulama imar planı bulunmayan alanlardaki yapılar
İstisnanın iki koşulu birlikte aranıyor. İki katı aşmayan ama 200m²’yi geçen bir müstakil yapı kapsam içindedir; 200m²’nin altında kalan üç katlı bir yapı da öyle. Kat sayısında bodrum hesaba katılmıyor.
Kapsanan belgeler mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri ile bunların resim ve hesaplarıdır.
Takvim herkese aynı işlemiyor
Geçici madde, iki ana yükümlülüğü ayrı ayrı kademelendiriyor. Önce iki yönetmeliğin kendi yürürlük tarihleri:
| Yönetmelik | Yürürlük |
|---|---|
| Projelerin dijital olarak hazırlanması | 1 Eylül 2027 |
| Projelerin elektronik ortamda teslimi ve yönetilmesi | 1 Eylül 2028 |
Ardından PDF/A ve çizim düzenine ilişkin hükümlerin kademesi:
| Bina | Başlangıç |
|---|---|
| Nüfusu 2 milyonu geçen illerin, nüfusu 600 binden fazla belediyelerinde yapılacak 5.000m² üstü binalar | 1 Eylül 2027 |
| Diğer tüm binalar | 1 Mart 2029 |
Sonra üç boyutlu modelin IFC formatında tesliminin kademesi:
| Bina | Başlangıç |
|---|---|
| İl nüfusu 2 milyon üstü, belediye nüfusu 600 bin üstü — 10.000m² üstü binalar | 1 Eylül 2029 |
| İl nüfusu 2 milyon üstü, belediye nüfusu 400 bin üstü — 10.000m² üstü binalar | 1 Eylül 2030 |
| İl nüfusu 1 milyon üstü, belediye nüfusu 300 bin üstü — 10.000m² üstü binalar | 1 Eylül 2031 |
| Yukarıda sayılmayan binalar | 1 Eylül 2032 |
Bir de yapı türü filtresi var. Yönetmelik, konut ve ticaret ile konut karma kullanımlı binalar dışındaki binalara 1 Eylül 2033’e kadar uygulanmıyor. Ofis, sanayi, eğitim ve sağlık yapıları bu tarihe kadar mevcut usulle ilerliyor.
Bir de geçiş tarihlerinden önce başvurusunu yapmış işler var. Yönetmelik, kendi kademesinin başlangıç tarihinden önce yapı ruhsatı başvurusunda bulunulmuş yapıları ve kamu kurumlarınca ihale kararı ya da ihale tarihi alınmış işleri kapsam dışında tutuyor. Yani hangi usulün uygulanacağını başvuru tarihi belirliyor.
Tablolar birlikte okunduğunda tek bir grup öne çıkıyor. Büyükşehirde 5.000m²’yi aşan konut üreten yatırımcı, 2027’de yükümlülüğü başlayan tek gruptur. Aynı yatırımcı 2029’da IFC teslimine de ilk giren taraf olacak. Geri kalan herkesin önünde iki yıldan altı yıla kadar uzayan bir hazırlık payı var.
Projenin hazırlanışında ne değişiyor
İki boyutlu çizimler ve raporlar PDF/A formatında teslim edilecek. Bu, alışılmış PDF çıktısıyla aynı şey değil; arşivlenebilir ve vektörel bir sürüm isteniyor. Kâğıda basılıp taranmış bir belgenin PDF’i kabul edilmiyor.
Üç boyutlu yapı modeli BIM tabanlı kurulacak ve TS EN ISO 19650-1 ile 19650-2 standartlarına göre düzenlenecek. Teslim formatı IFC. Her disiplin kendi modelini ayrı hazırlayacak.
Yönetmeliğin en çok iş çıkaracak hükmü ise başka yerde. Model ile modelden üretilen iki boyutlu çizimlerin birbiriyle uyumlu olması zorunlu. Plan ile kesitin son revizyon turunda ayrışması, uygulamada her mimarın tanıdığı bir durumdur; artık bu ayrışma teslim aşamasında görünür hâle geliyor.
Model yalnız geometriyle değerlendirilmiyor. Zorunlu IFC sınıfları, zorunlu proje öznitelikleri ve bir model gelişim seviyesi tanımlanmış durumda; ayrıca modelin bütünlüğünü belgeleyen kalite kontrol formu doldurulacak. Doğru görünen model yetmiyor, verisi dolu model isteniyor.
Dosya düzeni, proje kodu, pafta
Yönetmelik ofis içi alışkanlıkların en yerleşik olduğu alana giriyor: dosya adlarına.
- Her proje için yönetmeliğin ekine uygun bir proje kodu oluşturulacak
- Dosya isimlendirmesi serbest değil, ekte tanımlı esaslara bağlı
- Mahaller kat, fonksiyon ve sıra numarası üçlüsüyle numaralanacak
- CAD çizimlerinde katman adları, semboller, çizgi tipleri ve yazı düzeni standartlaştırılıyor
- Paftalar A4 ve katları ölçüsünde olacak, her pafta ayrı dosya hâlinde teslim edilecek
Ekler dokuz başlıkta toplanmış:
| Ek | İçerik |
|---|---|
| EK-1 | Proje kodu oluşturma esasları |
| EK-2 | Disiplin ve alt disiplin listeleri, dosya kodları |
| EK-3 | Mahal numaralandırma ve isimlendirme |
| EK-4 | CAD çizim esasları — katman, sembol, çizgi tipi, yazı |
| EK-5 | Mahal isimlendirme, IFC sınıfları ve kategori listesi |
| EK-6 | Zorunlu IFC sınıflarının öznitelik ve özellikleri |
| EK-7 | Zorunlu proje öznitelikleri |
| EK-8 | Model gelişim seviyesi |
| EK-9 | Model kalite kontrol formları |
Eklerin tamamı Resmî Gazete’de tek dosya hâlinde yayımlandı: Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik ekleri (PDF). Elektronik teslimi düzenleyen ikinci yönetmeliğin eki bulunmuyor.
e-PYS ile teslim
Elektronik Proje Yönetim Sistemi, Bakanlık bünyesinde işletilecek. Projenin sisteme yüklenmesi, ilgili idarece incelenmesi, eksikliklerin bildirilmesi, revizyonun sunulması ve onayın verilmesi aynı platform üzerinden yürüyecek. Bugüne kadar evrak üzerinden ve şifahen ilerleyen eksiklik yazışması kayıt altına geçiyor.
Teslimde iki yol tanımlanmış. Proje müellifinin güvenli elektronik imzası varsa dosyaların dijital teslimi yeterli sayılıyor, ayrıca basılı nüsha istenmiyor. İmza yoksa dijital dosyalara ek olarak basılı nüsha da veriliyor ve iki nüshanın birebir aynı olması gerekiyor. İkinci yol, aynı işi iki kez yapmak anlamına geliyor.
Yüklenen dosyaların doğruluğundan proje müellifi sorumlu. Sisteme yükleme, sorumluluğu üstlenme yerine geçiyor.
Yatırımcı açısından ne anlama geliyor
Takvimin ilk basamağında konut yatırımcısı var. Büyükşehirde 5.000m²’yi aşan bir konut projesinde 2027’den itibaren teslim formatı değişiyor, 2029’dan itibaren de modelin kendisi teslim ediliyor. Bu iki tarih arasında geçen süre, bir konut projesinin arsa alımından ruhsata kadar geçen süresiyle aynı mertebede.
Pratik karşılığı üç yerde görünüyor.
Birincisi müellif seçimi. Proje ekibinin BIM ile çalışıp çalışmadığı, bugüne kadar tercih meselesiydi. Kapsama giren işlerde önümüzdeki dönemde bir yeterlilik sorusu hâline geliyor.
İkincisi sözleşme ve teklif dosyaları. Teslim edilecek formatın, model gelişim seviyesinin ve kalite kontrol sorumluluğunun sözleşmede yazılı olması gerekiyor. Bugün imzalanan bir proje sözleşmesi, yükümlülüğün başladığı tarihe kadar sürecek bir işi tarif ediyor olabilir.
Üçüncüsü ruhsat süresi. Eksikliklerin sistem üzerinden bildirilmesi, sürecin izlenebilir hâle gelmesi demek. İzlenebilir süreçte gecikmenin nerede olduğu da görünüyor.
Yönetmelik yeni bir tasarım anlayışı getirmiyor. Projenin idareye hangi biçimde ulaşacağını tarif ediyor. Ama biçim değiştiğinde, o biçimi üretmeye alışkın olan taraf ile olmayan taraf arasındaki fark ruhsat masasında görünür hâle geliyor.
Aynı düzenlemenin mimarlık pratiği açısından anlamını daha önce ayrı bir yazıda ele almıştık: Dijital Tasarımdan Dijital Teslime: Mimari Projenin İdareye Sunumunda Yeni Dönem.
Sık sorulan sorular
1 Eylül 2027’de herkes için mi başlıyor?
Hayır. O tarihte yalnızca nüfusu 2 milyonu geçen illerin nüfusu 600 binden fazla belediyelerinde yapılacak 5.000m² üstü binalar için başlıyor. Diğer binalarda 1 Mart 2029’a kadar uygulanmıyor.
e-PYS nedir?
Elektronik Proje Yönetim Sistemi. Bakanlık bünyesinde işletilen, proje teslimi, incelemesi, revizyonu ve onayının yürütüldüğü platform. İlgili yönetmelik 1 Eylül 2028’de yürürlüğe giriyor.
Normal PDF yeterli mi?
Hayır. İki boyutlu çizimler ve diğer dokümanlar PDF/A formatında isteniyor. Taranmış kâğıt belgenin PDF’i kabul edilmiyor.
BIM zorunlu mu?
Kapsama giren işlerde zorunlu, ancak kademeli. IFC teslimi en erken 1 Eylül 2029’da başlıyor ve 2032’ye kadar genişliyor.
200m² altındaki müstakil yapı kapsamda mı?
Bodrum katı dışında en çok iki katlı ve toplam yapı inşaat alanı 200m²’yi geçmeyen müstakil yapılar kapsam dışında. İki koşul birlikte aranıyor.
Elektronik imzam yoksa ne olur?
Dijital dosyalara ek olarak basılı nüsha teslim etmeniz gerekiyor ve iki nüshanın birebir aynı olması şart. Güvenli elektronik imza varsa basılı nüsha aranmıyor.
Ofis binası da kapsamda mı?
Konut ve ticaret ile konut karma kullanımlı binalar dışındaki binalara yönetmelik 1 Eylül 2033’e kadar uygulanmıyor.